alexaa

اخلاق سازمانی را چطور به مسیر درست هدایت کنیم؟

نقش مسائل اخلاقی در سازمان

سازمان به عنوان شخصیت حقوقی در حیات سازمانی خود با مسائل اخلاقی فراوانی مواجه است. دغدغه‏ های اخلاقی در زندگی شغلی غالبا در مقام تصمیم‏ گیری بروز می‏کند و فرد خود را اخلاقا بلاتکلیف می‏ یابد و از خود می‏پرسد تکلیف اخلاقی من چیست، به عبارت دیگر، مسئله در اخلاق حرفه‏ای بلاتکلیفی اخلاقی است: افشاگری افراد خلافکار یا کارهای خلاف در سازمان مثل داشتن دو دفتر مالیاتی و گریز از مالیات چه حکمی دارد؟ آیا مامور معذور است یا مسئول؟ آیا تعدیل نیروی انسانی اخلاقی است؟ در ادامه با الی گشت همراه باشید.

مطالب مرتبط:
چگونه اصول غیر اخلاقی در شرکت ها را ریشه کن کنیم؟
اخلاق چه نقشی در مدیریت دارد؟
اخلاق سازمانی

این مسائل متعلق به توصیف واقعیت‏ها و حوادث یا تبیین پدیده‏ ها و رفتارها نیستند. موضوع مسائل اخلاقی، اشیاء و افراد نیستند بلکه اقدام‏ها و رفتارهای ارتباطی، یعنی رفتار ارتباطی افراد است.

مسائل اخلاقی بنگاه ویژگی‏هائی دارد. آنها بسیار فراگیر هستند و همه ابعاد سازمان را شامل می‏شوند. در پس هر اقدام و در پس هر تصمیم مدیریتی و هر فعالیت سازمانی، انبوهی از مسائل اخلاقی را می‏توان رصد کرد زیرا با حقوق افراد گوناگون چون مشتریان، مالکان، کارکنان و کلیه ذی نفعان ارتباط دارد. بستر مسائل اخلاقی ریشه در خارج از سازمان دارد و زمینه‏ های تربیتی، خانوادگی، فرهنگ اجتماعی، میراث تاریخی، نهادهای دینی و … در آن نقش دارند. بدین جهت است که سنخ این مسائل در جوامع و کشورها متفاوت است. اگر در شرکت‏های آمریکائی مسائل اخلاقی در اطراف مواد مخدر ، دزدی کارکنان از شرکت، تعارض در علائق، مباحث کنترل کیفیت، تبعیض در استخدام و ترفیع، سوء استفاده از حساب‏های شرکت، اخراج کارکنان و مانند آن می‏چرخد، در سازمان‏های ما کم کاری، قانون گریزی، مالیات گریزی، افت وفاداری سازمانی، شایسته گریزی، زیرآب زنی و حسدورزی از مسائل عملا اخلاقی است.

اثرات مسائل و تصمیم‏های اخلاقی ماندگار و پایدار است و مثل موجود زنده سالها سازمان را تحت تاثیر قرار می‏دهد. آثار زیست محیطی دفع مواد زاید و زباله‏های صنعتی، عدم رعایت اصول بهداشتی در تولید، عدم شایسته سالاری در استخدام هیات علمی، اعطای تسهیلات مالی به حوزه‏های مواد مخدر و مانند آن به یکی دو سال ختم نمی‏شود. این تاثیرات در بیشتر موارد اثرات فراسازمانی دارند و به زیان اجتماع منجر می‏شوند. معضلات اخلاقی پروژه‏های تحقیقاتی مثل شبیه‏سازی انسان، به یک سازمان تحقیقاتی محدود نمی‏شود. نتایج و آثار و تبعات مسائل و تصمیم‏های اخلاقی معمولا ناپیداست و بنابراین انسان‏ها و سازمان‏ها سود کوتاه مدت را می‏بینند و چشم بر ضرر بلند مدت می‏بندند: رشوه بده و کالای وارد شده را به سرعت دریافت کن! دو دفتر مالی تدوین کن و از پرداخت مالیات بگریز! با چاپلوسی و زیرآب زنی و نفاق خود را جا بزن و رشد کن! در حالی که هر رفتار غیراخلاقی مانند سوراخی که موش در انبار گندمی ایجاد می‏کند، اثر اعمال انسان و سازمان را می‏سوزاند:

مسائل اخلاقی به دلیل پیچیدگی، از جایگزین‏ های مختلف برخوردارند و تلقی پاسخ صریح و دوگانه خیر یا آری از آنها بن بست موهوم است که غالبا نیز عامل سوق افراد به انتخاب قاعده دفع افسد به فاسد و اقدام غیراخلاقی می‏گردد. در حالی که یک انتخاب اخلاقی صرفا گزینش یک طرف و فرونهادن طرف دیگر نیست بلکه فرو نهادن مولفه‏ های فراوان دیگر است که آثار و تبعات به هم تنیده‏ای دارد. ضمن آنکه ماهیت آن مسائل ـ نظیر پدیده اعتیاد در کارخانجات با کم کاری و مانند آن ـ چند تباری است و با ساده ‏انگاری قابل حل نیست و اصولا تشخیص و حل آن بسیار مشکل است و نیاز به مراجعه به متخصصان فن  اخلاق حرفه‏ای در سازمان دارد.

نظر خودتان را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد