همه چیز درباره ی روز جهانی حیات وحش و حیوانات در حال انقراض ایرانی

روز جهانی حیات وحش | World Wildlife Day

امروز ۱۲ اسفند ماه برابر است با ۳ مارس. با توجه به تیتر می توانید حدس بزنید که این روز و تاریخ مختص به چه روزی در تقویم جهانی است. روز جهانی حیات وحش هر سال توسط تمامی کشورهای عضو سازمان ملل متحد و در جهت بالا بردن سطح آگاهی مردم دنیا گرامی داشته و پاس داشته می شود. در ادامه با ما در الی گشت همراه باشید تا به اتفاق یکدیگر، روز جهانی حیات وحش و حیات وحش ایران را مورد بررسی قرار دهیم.

روز جهانی حیات وحش

با روز جهانی حیات وحش آشنا شوید

مطالب مرتبط:
خرس سیاه آسیایی ایران؛ در لیست حیوانات به شدت در حال انقراض!!!
معرفی ۹ انجمن حمایت از حیوانات در ایران+ آدرس
در پارک ملی جیم کوربت هند، به دیدن حیواناتی شگفت انگیز بروید

همانطور که در مقدمه نیز اشاره کردیم، در تقویم جهانی هر ساله ۳ مارس که برابر است با ۱۲ اسفند به نام روز جهانی حیات وحش معرفی شده است. هر سال، تمامی کشورهایی که به عضویت سازمان ملل متحد در آمده اند این روز را جشن می گیرند و مهم ترین قصد و نیتشان از این کار این است که آگاهی مردم کشورشان و در نهایت دنیا از وضعیت گیاهان و جانوران وحشی بالاتر برود. این که از کِی این روز به این عنوان انتخاب شد هم در نوع خود داستانی دارد زیرا؛ در تاریخ ۲۰ دسامبر سال ۲۰۱۳ میلادی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نشست شماره ی ۶۸ خود، روز ۳ مارس هر سال را به عنوان روز جهانی حیات وحش برای تمامی جهان تصویب کرد تا از این طریق حیات در حال انقراض بسیاری از حیوانات را نجات دهند. در این روز معاهده ی چند جانبه ی سایتس برای حفاظت کردن از گونه‌ های مختلف گیاهی و جانوری در معرض خطر به تصویب رسید. در این زمینه جالب است بدانید که انتخاب این روز به پیشنهاد کشور تایلند صورت گرفته است. علاوه بر این، هر سال شعار خاصی مربوط به هر کشور وجود دارد به طور مثال شعار سال ۲۰۱۸ میلادی؛ گربه های بزرگ جثه، صیادان طبیعی و در معرض تهدید بود.

روز جهانی حیات وحش | World Wildlife Day

در تمامی تقویم روزهای بسیاری با عناوین مختلفی نام گذاری شده اند اما این روز برای ساکنین انسانی زمین حاوی پیام و یادآوری مطلبی است. این روز ضرورت مبارزه و مقابله با جنایاتی که نسبت به حیات وحش رخ می دهد را به ما یادآوری کرده و همچنین اثرات گسترده اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی مقابله با این جرائم را به انسان گوشزد می کند.

حیات وحش و حیوانات از گنج هایی هستند که در کره ی زمین وجود دارند و باید برای حفظ زندگی و شرایط زندگی آن ها بسیار بکوشیم. این که می گوییم همه ی جنبه های زندگی آنان شامل عواملی همچون: اکولوژیک، ژنتیک، اجتماع، علم، آموزش، فرهنگ، تفریح و حتی زیبایی شناسی تعامل آن ها و روابط بشری است. از جمله ی عوامل مخربی که چرخه ی زندگی حیوانات را تحت تاثیر خود قرار می دهد عبارتند از: تلفات زیستگاه ها، تغییرات آب و هوایی و شکار بی رویه که هم حیات وحش که بر روی زندگی انسان ها نیز تاثیر گذاشته است.

اما از جمله ی تهدیداتی که در حال حاضر برای حیوانات وجود دارد و باید با آن به صورت بسیار جدی مبارزه کرد، قاچاق حیوانات است روز ۳ مارس هر سال این را به ما یاد آوری می نماید که ما چه وظیفه ای در برابر حیوانات و چرخه ی محیط زیست آنان داریم. دبیرخانه ی کنوانسیون تجارت بین المللی گونه های جانوری و گیاهی در معرض انقراض در همکاری با سایر سازمان های مرتبط با سازمان ملل متحد اجرای روز جهانی حیات وحش را بسیار آسان می کند. این کنوانسیون با ۱۸۳ کشور عضو، به وسیله ی تعدیل تجارت گونه های گیاهی و جانوری، یکی از قوی ترین ابزارهای جهانی برای حفاظت از تنوع زیستی به شمار می رود.

با روز جهانی حیات وحش آشنا شوید

گونه های در حال انقراض ایران

به مناسبت روز جهانی حیات وحش بیایید تا وضعیت حیوانات در ایران و علی الخصوص در زمینه ی گونه های در حال انقراض ایرانی را به صورت موردی بررسی کنیم.

  • پلنگ ایرانی | Persian leopard

همه ی حیوانات با ارزش و مهم هستند اما حیف نیست که در روز جهانی حیات وحش پلنگ ایرانی را مورد بررسی قرار ندهیم. این پلنگ بومی و به نسبت عظیم الجثه از بزرگ ترین زیرگروه های پلنگ و بومی غرب آسیا است که متاسفانه در معرض خطر انقراض قرار گرفته است. از آن جایی که ایران مهم ترین زیستگاه این پلنگ در خاورمیانه است، بر اساس تخمین هایی که در سال ۲۰۰۲ انجام شد در حدود ۵۵۰ تا ۸۵۰ پلنگ در ایران زندگی می کردند اما آمارهای منطقه ای در سال ۲۰۱۷ میلادی نشان داد که متاسفانه جمعیت آن ها به زیر ۵۰۰ قلاده رسیده است. برای حفاظت از این حیوان در سال ۱۳۹۴، جریمه ی شکار ببر از ۵ میلیون به ۸۰ میلیون افزایش پیدا کرد.

پلنگ ایرانی | Persian leopard
  • گربه پالاس | Pallas’s cat

گربه ی پالاس از جمله پستاندارانی است که غالبا در مناطق مرکزی آسیا یافت می ‌شود. این گربه‌ سان در حقیقت یک گربه ی وحشی با اندازه ای کوچک است که نام خود را از روی محققی آلمانی گرفته‌ است که برای اولین بار در سال ۱۷۷۶ این پستانداران را پیدا کرد. طول بدن گربه‌ های پالاس بدون احتساب طول دم، ۴۶ تا ۶۵ سانتی ‌متر است و خود دم به تنهایی طولی معادل ۲۱ تا ۳۱ سانتی ‌متر دارد. وزن این گربه‌ سانان از ۲/۵ تا ۴/۵ کیلوگرم متغیر است. شکل ظاهری گربه‌ های پالاس به علاوه ی خز بلند و متراکم آن ‌ها، وجهه ‌ای با ابهت به آن‌ ها داده است. گربه ‌های پالاس رنگ خاکستری دارند و بر روی دم آن ‌ها حلقه‌ های سیاه رنگ دیده می ‌شود. همچنین بر روی بدن و پیشانی آن‌ ها طرح‌ های خاصی نقش بسته است. فک گربه‌ های پالاس کوچک است و به همین دلیل این پستانداران در مقایسه با دیگر گربه‌ سانان، تعداد دندان‌ های کمتری دارند اما در عوض دندان‌ های نیش آن‌ ها بسیار بلند است. متاسفانه باید بگوییم که این حیوان هم در لیست حیوانات در معرض انقراض ایرانی قرار دارد.

گربه پالاس | Pallas's cat
  • لاک پشت پوزه عقابی خلیج فارس | Hawksbill sea turtle

لاک پشت پوزه عقابی یکی از عجایب طبیعی در ایران است که به دلیل صید بی رویه تخم های این پستاندار به شدت بسیار بالایی در معرض خطر انقراض قرار گرفته است. جمعیت لاک پشت پوزه عقابی یکی از ظرفیت های بی بدیل محیط زیست ایران به شمار می رود. لاک پشت پوزه ی عقابی جثه بزرگی دارد. به طوری که میانگین طول بدن این جانور به یک متر و وزنش به ۸۰ کیلوگرم می رسد. طول متوسط لاک آن ۷۰ تا ۸۰ سانتی متر، پهنای آن ۶۰ تا ۷۰ سانتی متر و وزن متوسط آن ۴۰ کیلوگرم است. انگشتان دست و پای این لاک پشت به باله شنا تبدیل شده است. همین عامل باعث شده که این حیوان به شناگری ماهر تبدیل شود. سر این لاک پشت مخروطی است. لاک آن نازک بوده و طرح خاصی از فلس های روی هم افتاده را روی آن می توان مشاهده نمود. از طرفی طرح فلس ها باعث شده که لبه های کناری لاک به صورت دندانه دار دربیاید. ویژگی شاخص لاک پشت های پوزه عقابی، پوزه یا منقار کوتاهشان است. قسمت دهانی این لاک پشت شبیه منقاری کوچک و خمیده است که جهت بیرون کشیدن اسفنج دریایی به عنوان غذای اصلیش از لابه لای مرجان ها سازگاری یافته است.

لاک پشت پوزه عقابی خلیج فارس | Hawksbill sea turtle
  • خرس سیاه بلوچی | Asian black bear

خرس سیاه بلوچی که بومی‌ ها به آن مم بلوچی یا هرس نیز می‌ گویند، در خطر انقراض بسیار جدی قرار گرفته است. خرس قهوه ‌ای مدام در درگیری با شکارچی‌ ها و کشاورزان و در تصادف با خودرو‌ها کشته می‌ شود و خرس سیاه هم تنها در پاکستان و جنوب ‌شرقی ایران دیده وجود دارد و کسی نمی ‌داند چند تا از آن باقی مانده است. خرس سیاه گونه ‌ای خرس در اندازه ی متوسط است که روی قفسه ‌ی سینه ‌اش لکه ی سفیدی به علامت V نقش بسته است. این خرس به خوبی برای زندگی بر روی درخت انطباق یافته و در مناطق وسیعی از جنوب آسیا، شمال شرق چین، خاور دور روسیه و ژاپن زندگی می‌ کند. خرس سیاه آسیایی بر خلاف دیگر همنوعان خود خواب زمستانی ندارد. عمر آن حدود ۲۵ سال است و ۱۲۰ تا ۱۸۰ سانتی متر طول و ۵۰ تا ۱۷۰ کیلوگرم وزن دارد و علاوه بر مواد گیاهی، از حیوانات و حشرات، مهره داران کوچک، نوزاد پستانداران و گاهی اوقات دام اهلی تغذیه می‌ کند.

خرس سیاه بلوچی | Asian black bear
  • سیاه گوش | Caracal

تخریب زیستگاه و شکار بیرویه این حیوان باعث شده که در لیست موجودات در خطر انقراض قرار بگیرد. این حیوان که در مناطق بیابانی و نیمه بیابیانی زندگی می کند از سنگین ترین و سریع ترین گربه های کوچک است. سیاه گوش با دست و پایی بلند و دمی بسیار کوتاه به دلیل خال هایی که دارد گاهی با پلنگ اشتباه گرفته می شود. طعمه هایی که این حیوان از آن تغذیه می کرده به دلیل شکار و تخریب زیستگاه به شدت کم شده اند. وَشَق نام فراموش ‌شده‌ ی این گربه ‌سان بسیار زیباست که امروزه در زبان فارسی به ندرت مورد استفاده قرار می ‌گیرد اما در زبان‌ های عربی الوَشَق و در زبان ترکی وَشَک نامیده می شود.

کاراکال
  • فک خزری | Caspian seal

فک خزری با نام علمی (Pusa caspica) و نام انگلیسی از زیباترین موجودات کره زمین است که در آب های شور دریاچه خزر زندگی کرده و تنها برای جفت گیری در فصل زمستان راهی نواحی برف و یخ شمالی این دریاچه بزرگ می شود. در طی سال های اخیر، به دلیل صید بی رویه صیادان و از بین رفتن شرایط مساعد زیستی این پستاندار در خزر شاهد کاهش تعداد این گونه از فک ها شده ایم. طول فک خزری در صورت رشد کافی به حدود ۱ متر و نیم و وزنی در حدود ۸۰ کیلوگرم خواهد رسید.

فک خزری | Caspian seal
  • گوزن زرد ایرانی | Persian fallow deer

گوزن زرد ایرانی با نام علمی Dama dama mesopotamica شناخته می شود. بسیاری از از محققین گونه ی گوزن در ایران را گونه ای مجزا به حساب می آورند و برخی آن را به عنوان زیر گونه ای از Dama dama به حساب می آورند. گوزن های زرد شبگرد هستند و با غروب خورشید فعالیت خود را آغاز می کنند. گیاهخوار و نشخوار کننده اند، حس بویایی و بینایی نسبتا قوی دارند، به صورت اجتماعی زندگی می کنند، نرهای مسن تر گروه های جداگانه ای برای خود تشکیل می دهند و تنها در فصل جفت گیری با ماده ها هستند. در برخی موارد مسن ترین فرد به صورت انفرادی زندگی می کند و شناگران خوبی نیز هستند.

گوزن زرد ایرانی | Persian fallow deer
  • شاه روباه ایرانی | Blanford’s fox

شاه روباه از دسته ی گوشت خواران و تیره سگ سانان است. نام دیگر شاه روباه، روباه بلانفورد است و از نظر جثه، کمی از روباه معمولی کوچک تر است. در صورت خود دو نوار سیاه و مشخص دارد که از چشم ها به طرف بینی امتداد یافته اند و دم این روباه بسیار پهن است و رنگ پشت گوش هایش قهوه ای مایل به خاکستری می باشد. موهای بدن این روباه انبوه بوده و رنگ موهای پشت خاکستری نقره ای با سایه ی قهوه ای می باشد و در ناحیه ستون مهره ها کاملا قهوه ای و روی دم سیاه است و طول سر و تنه ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر ، طول دم ۳۳ تا ۴۱ سانتیمتر با وزن ۱ تا ۳ کیلوگرم است. شاه روباه بسیار بازیگوش و باهوش است و قادر است مدت ها با سرعت ۵۰ کیلومتر در ساعت بدود. در حال حاضر شاه روباه که کمیاب ترین روباه ایران است، به علت داشتن پوست زیبا و گران بها مورد توجه شکارچیان پوست قرار گرفته است.

شاه روباه ایرانی | Blanford's fox
  • روباه ترکمنی | Corsac fox

این روباه نیز از نظر ظاهری شبیه روباه معمولی است ولی جثه ‌اش کوچک ‌تر و دست و پایش بلندتر است. مشخصه اصلی این روباه دم نسبتاً کوتاهی است که برخلاف سایر روباه انتهای آن به زمین نمی ‌رسد. رنگ موهای انتهایی دم برخلاف روباه معمولی و روباه شنی، قهوه‌ ای تیره یا سیاه است. گوش ‌ها نسبتاً نوک تیز ولی در پایین پهن و رنگ پشت آن ها دارچینی روشن است. در فصل زمستان موهای بسیار بلند و رنگ آنها به خاکستری متمایل به سفید تبدیل می ‌شود به طوری که فقط نوک گوش ‌های آن ها قابل مشاهده است. پوشش تابستانی کوتاه و به رنگ نخودی متمایل به قرمز است.

روباه ترکمنی | Corsac fox
  • روباه شنی | Rüppell’s fox

روباه شنی نام یکی از گونه های سرده ی روباهان است. این روباه ها دارای جثه ای کوچک ‌تر از روباه معمولی ولی با گوش‌ ها به نسبت بزرگ ‌تر است. رنگ پشت گوش ‌ها برخلاف روباه معمولی سیاه نیست و غالباً به رنگ پشت بدن یا زرد متمایل به نارنجی است. موها بسیار نرم و متراکم، رنگ پشت خاکستری متمایل به زرد، رنگ موهای دم زرد متمایل به قهوه ‌ای و انتهای آن سفید است. دست و پا کوتاه ‌تر از روباه معمولی است. در بین پنجه ‌های دست و پا موهای بلندی وجود دارد.

روز جهانی حیات وحش | World Wildlife Day
  • شیر ایرانی | Asiatic lion

شیر آسیایی یا همان شیر ایرانی نام علمی که با نام ‌های شیر هندی و شیر اورآسیایی نیز خوانده می ‌شود. زیر گونه‌ ای از شیرها می ‌باشد که هم‌ اکنون تنها در جنگل گیر در گجرات هند یافت می ‌شود. این زیرگونه از شیر زمانی از ایتالیا و یونان در ساحل دریای مدیترانه تا شمال شرقی هندوستان شامل ایران و آسیای میانه پراگندگی داشت اما شکار بیش از حد، آلودگی آب ‌ها و کاهش شدید طعمه‌ های این جانور به نابودی آن‌ ها منجر شده تا این که امروزه تنها جمعیت باقی ‌مانده اینگونه شیر در هند یافت می ‌شود.

شیر ایرانی | Asiatic lion
  • ببر مازندران | Caspian tiger

ببرِ مازندران که به ببر هیرکانی، ببر کاسپین و یا ببر تورانی و به گویش مازندرانی سرخِ شیر یا مازرون ببر نیز می گویند، یکی از زیر گونه‌ های ببر بود که در ناحیه ی گسترده ‌ای از غرب چین تا سواحل دریای سیاه شامل آسیای میانه، قفقاز و شمال ایران زندگی می ‌کرده و حدود نیم قرن پیش در ایران منقرض شد. این ببرها به ‌طور کلی کوچک تر و سبک ‌تر از ببر سیبری بودند و بزرگ تر از بقیه انواع ببر بودند. در ترکستان ببرهای نر به طول بیش از دو متر می ‌رسیدند و یک مورد با طول ۲۷۰ سانتیمتر هم گزارش شده ‌است. ماده‌ ها کوچک تر بوده و معمولاً بین ۱۶۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر طول داشتند. حداکثر وزن این زیرگونه ببر به ۲۴۰ کیلو می‌ رسید. آخرین ببرهای ایران در استان گلستان امروزی دیده شدند.

ببر مازندران | Caspian tiger

آخرین ببر در ایران در سال ۱۳۳۲ در منطقه ‌ای که اکنون پارک ملی گلستان نامیده می ‌شود شکار شد و یک گزارش قابل اعتماد از مشاهده ببر در سال ۱۳۳۸ در همین منطقه نیز وجود دارد. در اوایل دهه ی ۱۳۵۰ سازمان حفاظت محیط زیست یک تحقیق چند ساله را برای جستجوی ببر در جنگل ‌های شمال ایران انجام داد. اما محققان در این مدت نتوانستند هیچ مدرکی در مورد وجود ببر پیدا کنند و انقراض آن را قطعی اعلام کردند.

نظر خودتان را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد