بازار اردبیل، بازاری که معماری و تاریخ را روایت می کند

بازار اردبیل

بازارهای سنتی یکی از دیدنی ترین جاذبه های هر شهرند و گشت و گذار در آن ها شما را با روح و فرهنگ آن شهر آشنا و فرصت های بیشمار خرید را نصیب تان می کند. بعضی شهرهای ایران بازاری بزرگ و تاریخی دارند و که بافت سنتی و جذاب و در عین حال سادگی ای که در آن ها موج می زند خیلی ها را به این بازارها می کشاند. می خواهیم به سراغ بازار اردبیل برویم و درباره خصوصیات و همینطور تاریخچه ی این بازار حرف بزنیم، الی گشت را همراهی کنید.

بازار اردبیل
مطالب مرتبط:
آلوارس گنجینه ای ناشناخته در استان اردبیل
قلعه قهقهه، زندانی مخوف در اردبیل!

بازار تاریخی و سرپوشیده اردبیل در مرکز شهر و طرفین خیابان اما خمینی قرار گرفته و با معماری سنتی که روح و ظرافت هنری در آن موج می زند تاریخ کهن ایران را به نمایش گذاشته است. این بازار از قرن های هفتم و هشتم هجری قمری تا به حال به مرکزی پویا برای فعالیت های تجاری تبدیل شده و مایحتاج ساکنان شهر را تامین می کرده است. قدمت و معماری سنتی، بازار اردبیل را تبدیل به یکی از جذاب ترین بازارهای ایران کرده و خیلی ها در سفر به این شهر بازدید از بازار را در لیست برنامه هایشان قرار می دهند. این بازار هم مثل دیگر بازارهای سنتی ایران از راسته ها، سراها، تیمچه ها و البته گرمابه و مسجد تشکیل شده که در هر کدام از آن ها طراحی و معماری ای چشم نواز به کار رفته است.

معماری بازار اردبیل

شرایط خاص سیاسی و جغرافیایی اردبیل باعث شده که این شهر همیشه در همه ی دوره های تاریخی مخصوصا در زمان صفویان رونق اقتصادی خوبی داشته باشد و بدون شک این بازار با قدمت طولانی ای که دارد مرکز همه ی امور تجاری و اقتصادی شهر بوده است. نمی توانیم این بازار را متعلق به یک دوره ی تاریخی بدانیم چون اینجا در زمان ها و دوره های مختلفی ساخته شده و از آثار دوره سلجوقی، زندیه و صفویه به شمار می رود. حتی در میان سفرنامه های قدیمی هم اسم این بازار دیده می شود و در توصیف بازار به وجود مسجدی در مرکز آن اشاره شده است.

با اینکه این بازار در قرن های ۷ و ۸ قمری رونق زیادی داست اما اوج رونق آن را باید مربوط به دوره صفوی دانست. در قرن ۱۰ قمری که شاه طهماسب اول حکومت می کرد بازاهای اردبیل مثل بازار بقالان، خراطان، قیصریه و … رونق زیادی داشتند و مردم زیادی برای خرید و فروش به این بازارها می رفتند. از آنجایی که اردبیل خاستگاه پادشاهان صفوی و همینطور محل تدفین تعدادی از آن ها بوده در نتیجه خود شهر و البته بازار آن همیشه اهمیت زیادی داشته است. در سال های بعد، قسمتی از بازار بزرگ و تیمچه‌ ها و سراها از موقوفات بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی شد. طبق نوشته های تاریخی، بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی موقوفات زیادی داشته که درآمد آن ها مخصوص امور خیریه شهر بوده و صرف وضعیت معشیتی افراد فقیر می شده است. در آمد آن قسمت از بازار که از موقوفات این بقعه بود هم برای خود بقعه خرج می شد.

طراحی بازار اردبیل

معماری بازار اردبیل

بنای امروز این بازار آثاری از دوره صفویه و قاجاریه را معرفی می کند و از راسته اصلی بازار، راسته پیر عبدالملک، راسته کفاشان، راسته قیصریه، بازار زرگران، سرای گلشن، راسته غلامان، چاقوسازان ، سراجان، پنبه ‌فروشان، مسگران،  آهنگران، سرای خشکبار (حاجی میرزا)، سرای وکیل، سرای نو یا زنجیرلو، سرای حاج احمد، سرای حاج شکر، سرای مجیدیه، سرای امام جمعه، سرای دوگچی و تیمچه زنجیرلی تشکیل شده است.

در همه ی قسمت های این بازار طاق‌های جناغی و گنبدهای ساده می بینید به طوری که طاق نمای مغازه‌ها عرضی حدودا سه متر و پایه ‌های طاق‌ها قطری حدودا ۸۰ سانتی‌متر دارند. در پوشش های گنبدی روزنه هایی قرار دارد که نور و روشنایی بازار را تامین می کنند. در سرای خشکبار ها دو بازارچه موازی به چشم می خورد که به صورت عمود در راسته بازار قرار گرفته اند و در هر کدام از آن ها پنج دهانه و ۵۱ مغازه جای گرفته است. سرای گلشن از دو بازارچه و یک سرا تشکیل شده که در مقابل سرای زنجیرلی قرار دارد و به راسته بازار و راسته پیر عبدالملک مرتبط هستند. اگر بخواهیم دیگر بخش های مهم بازار را معرفی کنیم باید اسمی از چهار سوق یا بازار بزرگ قیصریه بیاوریم.

جاذبه های اردبیل

در بازارچه شمال شرقی سنگ نوشته ای را در سردر می بینید که از آنجایی که مدت ها از قدمتش می گذرد نمی توان نوشته هایش را خواند اما این طور که به نظر می آید روی این کتیبه نام سازنده بنا و تاریخ آن ثبت شده است. از دیگر قسمت های مهم این بازار تیمچه، سرا و بازارچه  زنجیرلی است که به راسته ی بازار منتهی می شوند.

قسمت بیشتر این بازار در اثر تغییر و تحولات شهری در ۵۰ سال گذشته از بین رفته اند و هیج ارتباطی بین بخش هایی از بازار با مرکز آن وجود ندارد این جدایی تا حدی است که بازار در دو طرف خیابان امام خمینی قرار دارد و بازار طلا فروشان از بازار قیصریه کاملا جدا افتاده است.

در سال ۱۳۶۴ مرمت های زیادی روی این بازار انجام شد و در لیست آثار ملی ایران قرار گرفت. این بازار معماری خاص و منحصربفردی دارد و می تواند حتی به یک اثر جهانی تبدیل شود اما هنوز خیلی ها این بازار ناب و تاریخی ایران را نمی شناسند.

نظر خودتان را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد