با ماتریوشکا، عروسک ملی روس ها آشنا شوید!

ماتریوشکا | Matryoshka doll

تا به حال عروسک های سنتی روسی را دیده اید؟ همان عروسک های چوبی با شکل و شمایل بسیار بامزه و با نمک که صورت یک دختر بسیار با مزه را دارند. ماتریوشکا یک عروسک کاملا سنتی و متعلق به کشور روسیه است که با داشتن یکی از آن ها در واقع توانسته اید تا در واقع چند عدد از آن ها را داشته باشید! حتما می گویید چگونه؟ بسیار ساده است، در درون هر کدام از این عروسک ها، یک سایز کوچک تر از خودشان وجود دارد! در ادامه با ما در الی گشت همراه باشید تا در ادامه با اتفاق یکدیگر، ماتریوشکا این عروسک بامزه و سنتی متعلق به کشور روسیه را بهتر بشناسیم.

عروسک ملی روس
مطالب مرتبط:
آداب و فرهنگ نوشیدن چای در روسیه
راهنمای گردش در مسکو برای عاشقان ادبیات روسیه
خوشمزه ترین غذاهای خیابانی روسیه

ماتریوشکا(Matryoshka) که گاهی آن را حتی ماتروشکا هم می خوانند، عروسک روسی است که در هر کجای دنیا آن را به هرکسی هدیه دهید بدون معطلی خواهد فهمید که این عروسک متعلق به کدام کشور است و شما آن را از کجا آورده اید! واژه ی ماتریوشکا برگرفته از اسم‌ های روسی ماتریونا(Matryona) و ماتریوشا(Matriosha) است که برای دختران روس به کار می ‌رود. حرف ک در ماتروشکا، به عنوان صفت تصغیر به کار می رود.

به این ترتیب ماتریوشکا به عنوان مادر کوچک یا ماتریوشای کوچک معنا می شود. این عروسک ها در ابتدا اسباب بازی کودکان بوده اند اما قدمت تاریخی آن ها و پیشینه ی بیش از ۱۰۰ ساله ی این عروسک ها و فرم هنری آن ها که می توان از آن برای دکور استفاده کرد، سبب شده است که ماتریوشکا چیزی فراتر از یک اسباب بازی برای مردم روسیه باشد.

این عروسک بامزه و زیبا، تنها یک عدد عروسک نیست بلکه در درون آن چندین و چند عروسک دیگر با شکل و شمایل مخصوص به خودشان و همچنین پیامی مجزا قرار گرفته است. در واقع به این عروسک ها که به آن ها عروسک های تو دری نیز گفته می شود، مجموعه ‌ای از عروسک های کوچک ‌شونده قرار گرفته است که به ترتیب داخل دیگری قرار می‌ گیرد. این عروسک های توخالی و از درون تهی روسی از چوب درخت زیرفون که به آن چوب کُپ نیز می گویند، ساخته شده است.

ماتریوشکا

همانطو که گفتیم، در هر کدام از این عروسک ها همانطور که گفتیم ۵ عدد یا بیشتر و یا حتی کمتر و به صورت تو در تو و با تزئینات و رنگ آمیزی های مختلف اما با یک موضوع، عروسک های متنوعی ساخته و گذاشته می‌ شود. نقاشی روی این عروسک ها معمولا تصویر یک زن است که لباس سنتی روسی به تن دارد و در واقع این زن یک مادر است.

بزرگ ترین ماتریوشکا که در دل آن ماتریوشکاهای کوچک قرار گرفته اند، در واقع استعاره ای از یک مادر باردار است که ماتریوشکا یا به معنای دیگر نوزادی در شکم خود دارد و این تسلسل ادامه پیدا می کند. ماتریوشکا تبدیل به نماد باروری و مادرانگی در روسیه شده است و از اهمیت جایگاه مادر در فرهنگ مردم روسیه حکایت می کند. این عروسک ها معمولا به صورت تخم مرغی و بیضی شکل ساخته می شوند. اگر می خواهید بدانید که این عروسک از چه زمانی وارد زندگی دختر بچه های روسی و وسایل تزئینی خانواده های روسی شد باید بگوییم که این عروسک خیلی قدیمی تر از برخی از آثار تاریخی متعلق به قرن گذشته ی روسیه شده است.

عروسک

این قدمت آن چنان است که از اواخر سده ی ۱۹ میلادی این عروسک به عنوان نماد و هدیه ی روس ها درآمده و در حال حاضر به عنوان یادگاری از طرف روسیه درآمده ‌است. تاریخ ساخت این عروسک روسی به سال ۱۸۹۰ میلادی باز می ‌گردد و الهام گرفته از عروسک ‌های سوغات ژاپن است. اگر چه اصل ساخت اشیای تو در تو در روسیه از مدت ها قبل رسم بوده است و امری جا افتاده بوده اما این عروسک ها، تبدیل به نمادی زیبا و جذاب از روسیه تبدیل شدند. وسایلی همچون سیب‌ های تراشیده شده ی چوبی و تخم ‌مرغ‌ های عید پاک از جمله سبک وسایلی بودند که به این صورت ساخته شده است.

ماتریوشکا | Matryoshka

جالب است بدانید که در سال ۱۸۸۵ میلادی ساخت این مدل عروسک به شکل تخم مرغ با مرغ شروع می شد و به جوجه، تخم ‌مرغ و زرده ی تخم‌ مرغ در نهایت می رسید. ساخت ماتریوشکا به شکل دختر و یا همان مادر، به آنجا باز می‌ گردد که سرگئی مالیوتین نقاشی از کارگاه هنری مردمی از املاک آبرامتسوو، صنعتگر مشهور روس و از دوست ‌داران هنر ساوا مامونتوو، مجموعه ‌ای از عروسک‌ های چوبی ژاپنی را که ۷ نماد بخت و اقبال را نشان می‌ داد، دیدند.

بزرگ ‌ترین عروسک مربوط به فوکوروکوجو (Fukurokuju)، نماد خوشحالی و تاس(کچل)، دارای چانه ‌ای بسیار دراز است که درون آن ۶ نماد دیگر تو در تو قرار گرفته اند. مالیوتین با الهام از آن، نسخه ی روسی عروسک را طراحی نمود. این طرح توسط واسیلی وزدوچکین در یک کارگاه اسباب ‌بازی تراشیده شد و توسط سرگی مالیوتین نقاشی شد.

این نمونه از ۸ عروسک تشکیل شده بود که بیرونی ‌ترین آن دختری با خروس بود که پس از آن ۶ عروسک دختر دیگر و یک عروسک پسر و درونی ‌ترین آن ‌ها یک نوزاد بود را طراحی کرد و ساخت. در سال ۱۹۰۰ میلادی م.ا. مامونتووا همسر آقای ساوا مامونتوو، عروسک ‌ها را در نمایشگاهی جهانی در پاریس به نمایش گذاشت و این اسباب ‌بازی مدال برنز دریافت کرد. طولی نکشید که به زودی در دیگر نقاط روسیه بسیاری آغاز به ساخت ماتریوشکاها در سبک‌ های گوناگون و اشکال مختلفی کردند.

با ماتریوشکا، عروسک ملی روس ها

هنرمندان نوین، سبک‌ های گوناگونی از عروسک‌ های تودرتو با شکل و شمایلی متفاوت اما در سبک این عروسک را ساختند. رایج ‌ترین موضوعی که این هنرمندان با آن ها عروسک ها را می ساختند؛ مجموعه ی حیوانات، نقاشی پرتره و کاریکاتورهای سیاست‌ مداران مشهور، موسیقی ‌دانان، و ستاره ‌های نامدار فیلم‌ ها می باشد. یکی از اتفاقات جالبی که برای ماتریوشکا ها در این سال ها افتاده این است که، این عروسک ها در سال های آغازین دهه ی پایانی هزاره ی میلادی و با تجزیه ی شوروی رهبران کمونیستی را به تصویر می کشید که بسیار هم خودشان محبوب بودند و هم این عروسک را نسبت به قبل محبوب تر کردند.

امروزه بسیاری از هنرمندان با استعداد روسی در نقاشی عروسک‌ های ماتریوشکا نیز تخصص دارند که مقولات تخصصی از اشیاء، مردم و طبیعت را به تصویر می‌ کشند. تصاویری که بر روی این عروسک های تو در تو نقاشی می شوند و این نقاشی ها هم لزوما شبیه به هم نیستند. برای مثال عروسک بزرگ تر می تواند لباس سنتی قرمز داشته باشد، عروسکی که درون آن است لباس سبز و سومی لباس آبی و به همین ترتیب چهارمی در رنگ های متفاوت تری باشد. در عین حال ماتریوشکاهای تو در تو می توانند تصاویری شبیه به هم داشته باشند، با این اختلاف که هر کدام یک چیز متفاوت در دست دارند.

روس

برای مثال ماتریوشکای اول یک قرص نان در دست دارد و نان نماد خوش آمد گویی است. دومین ماتریوشکا ممکن است یک کاسه نمک در دست داشته باشد که در فرهنگ روسی کاسه نماد تمام ثروت و دارایی خانواده است که به مهمان پیشکش می شود. قبل تر ها، کاسه ی نمک به ندرت بر روی ماتریوشکاها نقاشی می شد.

سومین ماتریوشکا به احتمال ممکن است چند چغندر در دست داشته باشد که نمادی از حاصلخیزی و ثروت زمین است و چهارمین ماتریوشکا یک سبد توت فرنگی که نماد مهربانی زمین و شیرینی حاصل از آن است. از دیگر تم هایی که روی ماتریوشکا نقاشی می شود، تصاویر گل های رنگارنگ است. هر گلی نشان دهنده ی شهری است که عروسک ها در آنجا ساخته شده اند. گل ها اغلب روی شال ها و پیش بند ماتریوشکا نقاشی می شوند.

روی بعضی از آن ها صورت طراحی نمی شود، بلکه هنرمندان بر روی آنها داستان های قدیمی جن و پری را به تصویر می کشند و به این صورت آن ها را نقل می کنند. هر بخش از داستان بر روی یک ماتریوشکا نقاشی می شود. در طول پروستریکا، رهبران اتحاد جماهیر شوروی به یکی از موضوعات نمایش داده شده بر ماتریوشکاها تبدیل شدند.

عروسک ملی

ساختار پیازی و لایه لایه شکل ماتریوشکاها به شکلی دارای پیامی است که به لایه های پنهان و ناشناخته ی انسانی اشاره می کند. این که هر انسانی هر آن چه که در ظاهر است نیست بلکه دارای ابعاد درونی و مختلفی است که ممکن است مثل همین عروسک ها دارای لایه های زیرین و درونی هستند. حال اگر فکر کنیم که ماتریوشکا مثل دورن انسان هاست، با کندن لایه ی بیرونی پیاز دوباره لایه ‌ای مشابه در زیر آن مشاهده می ‌شود. از تشبیه انسان ها و ماتریوشکا که بگذریم باید بگوییم که از این ساختار در طراحی لباس و میزها نیز استفاده می‌ شود.

عروسک روسیه

در طراحی لباس در لایه ‌کردن لباس ‌ها و در طراحی میزها، هنگامی که میز کوچک ‌تر درون میز بزرگ ‌تر جا می‌ گیرد و میزی باز کوچک ‌تر درون میز کوچک قرار گرفته است. در آخر جالب است این نکته را بدانید که ماتریوشکا، نسخه ی مردانه ای دارد که به بابوشکا یا ددوشکا معروف است و معمولا به صورت یک پیرمرد نقاشی می شود.

نظر خودتان را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد

code